۱۳۹۹ جمعه ۲۲ فروردين / ١٦ شعبان ١٤٤١ / Friday, April 10, 2020 العربیه
لطفا منتظر بمانید...
  • جزئيات خبر
  • فرهنگی ,قرآن و عترت    کد خبر : 233412
  • زمان مخابره:
  • ۱ : ۳۰ -- ۱۳۹۳/۶/۱۳

در گفت و گوی قدس به مناسبت روز تعاون تبیین شد؛ «تعاون» از ویژگی‌های یک جامعه پویاست

اسلام تعاون را به عنوان یک ضرورت مورد توجه قرار داده است، بر این اساس قرآن هدف زندگی اجتماعی و نیل به کمال را از راه همیاری و نیکی به یکدیگر میسر می‌داند. با توجه به اهمیت تعاون در نیکی‌ها و آثار سازگار آن در ارتقای زندگی فردی و اجتماعی در گفت و گو با دکتر مجید معارف، استاد و پژوهشگر قرآنی و عضو هیأت علمی دانشگاه الهیات موضوع «تعاون» را از دیدگاه قرآن مورد بررسی قرار دادیم.

گروه معارف - ساحل عباسی

جناب آقای معارف! بفرمایید خداوند متعال تعاون در چه اصولی را خواستار و مسلمانان را از چه مشارکتهایی دور داشته است؟
- آیه 3 سوره مبارکه مائده یکی از محوری ترین آیات قرآن است که به وضوح به تعاون و نیکوکاری و پرهیز از تعاون در گناه و دشمنی پرداخته است (تعاونوا علی البر و التقوی و لا تعاونوا علی الاثم و العدوان) با نگاهی اجمالی به مفاهیم قرآن در می‌یابیم معنا و مفهوم تعاون در جای جای آیات قرآن آمده است، بدون اینکه صرفاً از کلمه تعاون استفاده شده باشد، تعاون مصدر باب تفاعل است و یکی از ویژگی‌های باب تفاعل و مصدر آن ، بر اعمالی دلالت می‌کند که به صورت یکجا یا چند جانبه بین افراد به وقوع می‌پیوندد،کمک یکی به دیگری و متقابلاً کمک فرد دوم به نفر اول یا نفر سوم را متصور می‌شود ، بدین معنا که نفر اول صرفاً دریافت کننده کمک نباشد، بلکه او در مسیر تعاون چرخه ای از همیاری و همکاری را به وجود بیاورد، در زبان عربی اگر نفر اول به دومی کمک نموده و نفر دوم نتواند این کمک و همیاری را پاسخ دهد، بدان نیکوکاری گفته می‌شود، اما تعاون به معنای عمل متقابل و یاری رساندن به یکدیگر می‌باشد.


با توجه به اینکه تعاون یک مفهوم اجتماعی است، آیا در زمان پیامبر(ص) و نزول قرآن یا در عصر جاهلیت در میان اعراب، تعاون وجود داشته یا خیر؟ و اسلام چه مسیر و ویژگی خاصی به اصل تعاون بخشیده است؟
- با توجه به اینکه انسان یک موجود اجتماعی است، می‌توان تصور کرد که مساله تعاون و همکاری صرفاً متعلق به جوامع دینی نبوده، بلکه از ویژگی‌های یک تمدن و جامعه پویای انسانی به شمار می‌رود، به همین دلیل معروف است که در زمان جاهلیت و پیش از اسلام تعاون به عنوان کمک و یاری مطرح بوده و در بین اعراب به عنوان یک اصل وجود داشته است، اما معیار تعاون جاهلیت ،با معیار تعاون مد نظر قرآن یکی نبوده و تفاوت آن، تعاون در گناه و ظلم بوده است، وقتی دو قبیله با یکدیگر عهد و پیمانی می‌بستند، در مواقع ضرورت و جنگ درراستای همکاری و تعاون متقابل بدون در نظر گرفتن ماهیت اصلی تعاون، به یاری یکدیگر برخاسته و در این راه چه خونهایی که به زمین ریخته و قتل و غارتها به وقوع می‌پیوسته، اما با آغاز رسالت و ظهور اسلام، تعاون معنا یافته و اصالت صحیح آن به مردم آموزش داده شد چنانکه قرآن خطاب به مؤمنان می‌گوید: در نیکوکاری و تقوا و پرهیزکاری با یکدیگر همکاری داشته باشید و در مسیر تجاوز و تعدی به حقوق دیگران و گناه از یاری یکدیگر دست بردارید، نوآوری قرآن در باره تعاون بدین شکل متجلی می‌شود، بنابراین خداوند اصل تعاون را در کمک به محرومان و نیازمندان و برپایی جامعه ای بر مبنای عدالت و جلوگیری از اتحادهای شوم و همکاری‌هایی که به ضرر بشریت می‌باشد، قرار داده است.


آیا یاری رسانی به ظالم فقط همراه شدن با او در میدان جنگ یا به طریق مالی محقق می‌شود، یا این تعاون با دشمن در هر مسیر و شکلی می‌تواند به وقوع بپیوندد و برای پرهیز از تعاون با دشمن چه کاری باید انجام داد؟
- پرسش قابل تأملی است؛ در رسائل الشیعه حدیثی بسیار ارزشمند از پیامبر مکرم اسلام(ص)آمده است که فرموده اند: «با فرا رسیدن روز قیامت منادی صدا می‌زند ستمکاران کجا هستند و یاوران آنها ؟ و شبه ستمکاران!» (این سوال مطرح می‌شود که خب چه کسی و با چه اعمالی می‌توان ستمگری را یاری نمود، آیا این یاری فقط در صحنه مبارزه و جهاد به وقوع می‌پیوندد) پیامبر اسلام(ص) فرموده اند: «اگر کسی در جایی قلمی برای ستمکاری تراشیده باشد یا قوطی جوهری را برای او فراهم کرده تا دستخطی و فرمانی به ظلم بنویسد، همه این موارد در صندوقچه ای آهنی جمع خواهد شد و در روز قیامت فرد به همراه آنها به سوی آتش جهنم پرتاب می‌شود»، از این حدیث گهربار حساسیت اسلام در یاری رساندن به ظالم روشن می‌شود.
بهتر است به یکی از ماجراهای مشهور تاریخ اسلام توجه کنیم: «صفوان جمال» یکی از صحابه مورد توجه امام کاظم(ع) چند شتر داشت که با کرایه دادن آنها روزگار می‌گذراند، هنگامی که ایشان شترهایش را به هارون الرشید کرایه می‌دهد، در دیداری با امام کاظم(ع) متوجه نارضایتی ایشان از خود می‌شود و دلیل آن را در اجاره دادن شترهایش به یک ظالم از زبان امام می‌شنود،امام کاظم(ع) به او می‌گوید، «آیا شما امید داری که هارون الرشید از سفر حج زنده و سلامت بازگردد و کرایه شما را پرداخت کند»، صفوان پاسخ مثبت می‌دهد و امام عرض می‌کند، «همین تفکر حمایت از ظالم است که به زنده بودن او راضی بوده ای و برای سالم ماندنش امیدوار شده ای!» وما می‌توانیم از این مسایل زندگی در کمک کردن به ظالم درسی بگیریم که در چه کارهایی که از نظر ما می‌تواند بی اهمیت باشد ما می‌توانیم به ظالمان کمک نماییم.


قرآن کریم مصادیق تعاون را در عمل به کدام رفتار یا گفتار عنوان نموده است؟
- در مسیر نیکوکاری توجه به واژه بر (نیکوکاری) بسیار مهم است. در آیه 177 سوره مبارکه بقره خداوند متعال 15 مصداق از مصادیق بّر را عنوان می‌کند، برخی از این مصادیق به مسایل اعتقادی مسلمانان مربوط می‌شود و برخی دیگر مصادیق اخلاق اسلامی است و احکام اجتماعی یا عبادی اسلامی را عنوان می‌کند، مثلاً یکی از مصادیق بر نماز خواندن عنوان شده است، پرداخت زکات و وفای به عهد ،پرورش فضایل اخلاقی و تقویت مبانی اعتقادی هم نوعی تعاون مد نظر قرآن است، در مسایل اجتماعی اطعام فقرا و نیازمندان، مشارکت مالی افراد در آزادی زندانیان و هر آنچه در حوزه احسانهای اجتماعی می‌گنجد می‌تواند از مصادیق بّر و نیکوکاری و سرانجام تعاون باشد.


آیا بر و تعاون فقط در جغرافیای اسلام مصداق دارد یا هر ندای مظلومی از هر گوشه جهان شنیده شود، مسلمانان دست در دست هم برای یاری آنها باید متحد شده و همکاری نمایند؟
- هنگامی که پیامبر اسلام(ص) می‌فرماید: «اگر کسی صبح کند و به امور مسلمانان همت نگمارد مسلمان نیست» بی‌گمان منظور ایشان شهر و دیار آن مسلمان نبوده و نخواهد بود، قاعدتاً اگر صدای مؤمن و مسلمانی از هر گوشه دنیا به ما برسد، اگر بتوانیم به هر وسیله ای برای او گامی برداریم اما انجام ندهیم آگاه باشیم که مسلمانی ما زیر سؤال رفته است، آیه 75 سوره مبارکه نساء به همین موضوع اشاره دارد که هستند مسلمانانی که از خداوند یاری می‌خواهند برای نجات از دست ظالمان و ستمگران و قرآن خطاب به دیگر مسلمانان می‌گوید چرا درراه حمایت از آنها مبارزه نمی کنید،شاید در این زمانه بنا به برخی محدودیتها و دیگر مسایل امکان مبارزه و جهاد مهیا نباشد، اما مؤمنان از راههای مالی، دیپلماسی خارجی، حتی دعا برای نجات آنها از چنگال ظالمان می‌توانند مصداق تعاون و نیکوکاری باشند ،با توجه به مسایلی که در عراق و غزه و فلسطین و...مشاهده می‌شود مردم همگام با مسؤولان و با هدایت و نظارت و مدیریت نخبگان اسلامی و سیاسی و دلسوزان اسلام می‌توانند با هر وسیله ممکنی از دیگر مسلمانان حمایت کنند ، البته توجه به اولویتهای داخلی و مشکلات مردم در هر کشور مسلمانی هم از اهمیت برخوردار بوده و بی‌گمان مردم در یک کشور اسلامی با تعاون در خیرات و نیکی‌ها می‌توانند جامعه خود را به سمت سعادت و کمال رهنمون شوند.

انتهاي خبر/ قدس آنلاين / کد خبر: 233412
کليدواژه ها
نام :* ايميل :
نظر :*
حداکثر تعداد کاراکتر نظرميياشد .

نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور  وآموزه های دینی  مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.

ارسال
  • اخبار مرتبط


اخبار جشن هاي ميلاد
چند رسانه اي
قدس انلاين ورزشي
پخش زنده حرم مطهر رضوي
باشگاه خوانندگان قدس آنلاين
بسته خبري
بازارخودرو
نوشا
نوغابي
پديده
بيمه پاسارگاد
کلاچ کالا
نقل مطالب با ذکر منبع بلا مانع است.
Copyright © 2011 quds online, All rights reserved